Ένα ήπιο αμερικανικό πλήγμα στο Ιράν θα εκτοξεύσει τις τιμές στα Ευρωπαϊκά Χρηματιστήρια Ενέργειας
Η αυξανόμενη πιθανότητα στρατιωτικής επίθεσης των Ηνωμένων Πολιτειών κατά του Ιράν δημιουργεί ένα από τα πιο επικίνδυνα γεωοικονομικά σενάρια των τελευταίων δεκαετιών. Οι διεθνείς αγορές ενέργειας ήδη αντιδρούν προληπτικά, καθώς η περιοχή του Περσικού Κόλπου αποτελεί το κεντρικό νευραλγικό σημείο της παγκόσμιας προσφοράς υδρογονανθράκων.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι περίπου το 20% της παγκόσμιας ροής ορυκτών καυσίμων διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που μετατρέπει οποιαδήποτε στρατιωτική σύγκρουση σε άμεση απειλή για τη σταθερότητα των τιμών ενέργειας και της παγκόσμιας οικονομίας.
Ήδη, μόνο η προοπτική στρατιωτικής κλιμάκωσης έχει οδηγήσει το Brent σε υψηλά εξαμήνου, ξεπερνώντας τα 72 δολάρια το βαρέλι. Οι αγορές ενσωματώνουν το λεγόμενο «γεωπολιτικό premium», δηλαδή την πιθανότητα διακοπής εφοδιασμού. Αναλυτές εκτιμούν ότι ακόμη και περιορισμένη σύγκρουση θα μπορούσε να αυξήσει τις τιμές κατά 15-20 δολάρια το βαρέλι, ενώ ενδεχόμενη διαταραχή στη ναυσιπλοΐα των Στενών θα μπορούσε να εκτοξεύσει το πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια.
Η εμπειρία δείχνει ότι η αγορά αντιδρά περισσότερο στην απειλή διακοπής ροών παρά στην ίδια τη στρατιωτική δράση.
Οι επενδυτές φοβούνται κυρίως:
- Ναυτικές επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια
- Ναρκοθέτηση των Στενών
- Πλήγματα σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις Σαουδικής Αραβίας ή ΗΑΕ
Ένα τέτοιο σενάριο θα προκαλούσε σοκ προσφοράς αντίστοιχο με τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970. Η συζήτηση επικεντρώνεται κυρίως στο πετρέλαιο, όμως εξίσου κρίσιμος είναι ο αντίκτυπος στο LNG. Το Κατάρ, ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς υγροποιημένου φυσικού αερίου, εξαρτάται επίσης από τη διέλευση μέσω Ορμούζ. Μια στρατιωτική σύγκρουση θα μπορούσε να περιορίσει τις εξαγωγές LNG προς την Ευρώπη και την Ασία, προκαλώντας νέα άνοδο τιμών φυσικού αερίου, σε μια περίοδο που η ΕΕ παραμένει ευάλωτη μετά τη μείωση των ρωσικών ροών. Να υπενθυμίσουμε ότι σήμερα η ΕΕ προμηθεύεται lng απο χώρες του Κόλπου έως και το 10% των συνολικών προμηθειών της. Η Ελλάδα ακόμα μεγαλύτερο ποσοστό, υπάρχουν περίοδοι μετά το 2024 που έφτανε και το 15%.
Το Ιρανικό αέριο τροφοδοτεί ασιατικές χώρες που δεν συμμορφώθηκαν με τις δυτικές κυρώσεις, σε αυτή τη περίπτωση θα υπάρξει αναστολή και το ποσοστό που θα λείψει θα το καλύψουν οι ΗΠΑ με ότι αυτό σημαίνει για την διαμόρφωση του TTF στο κόμβο της Ολλανδία. Επίσης τα ευρωπαικά αποθέματα αερίου βρίσκονται στα χαμηλότερα επίπεδα πλήρωσης, κάτω από 35%, ενώ ο χειμώνας θα κρατήσει τουλάχιστον ένα μήνα για την Νότια Ευρώπη και δύο μήνες για την Κεντρική. Η εκτίμηση είναι ότι εάν κρατήσει μια θερμή εμπλοκή των ΗΠΑ με το ΙΡΑΝ δύο εβδομάδες το καλύτερο σενάριο θα είναι ο ευρωπαϊκός δείκτης αερίου ΤΤF να ξεπεράσει τα 45€ η μεγαβατώρα από τα 32 € που είναι σήμερα. Αυτό θα εκτοξεύσει και τις τιμές της ηλεκτρικής μεγαβατώρας.
Ενημερωτικά, το Ιράν αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς φυσικού αερίου παγκοσμίως, με παραγωγή περίπου 260–275 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως και αποθέματα που φτάνουν τα 34 τρισ. κυβικά μέτρα, τα δεύτερα μεγαλύτερα διεθνώς. Αν και εξάγει μόλις περίπου 15 δισ. κυβικά μέτρα τον χρόνο, λόγω κυρώσεων, ωστόσο αυτές οι ποσότητες είναι οι επίσημα καταγεγραμμένες, οι σκιώδεις ποσότητες ξεπερνούν τα 50 bcm. Ποσότητες που θα αναπληρωθούν από άλλες πηγές που ανταγωνίζονται την ΕΕ, αυτό πραγματικά θα είναι ένας πονοκέφαλος για τα ευρωπαικά χρηματιστήρια.
Ένα αμερικανικό πλήγμα στο Ιράν δεν θα αποτελέσει απλώς γεωπολιτικό γεγονός αλλά ενεργειακό σοκ παγκόσμιας κλίμακας. Με το 20% της παγκόσμιας ροής καυσίμων να περνά από ένα μόνο θαλάσσιο πέρασμα, ακόμη και περιορισμένη σύγκρουση μπορεί να προκαλέσει εκτίναξη τιμών και χρηματοπιστωτική αστάθεια.
Για την Ευρώπη ειδικά, η διπλή εξάρτηση από πετρέλαιο και LNG της περιοχής σημαίνει ότι το ενεργειακό κόστος θα μπορούσε να αυξηθεί απότομα, επηρεάζοντας τόσο τις αγορές όσο και την πραγματική οικονομία. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον αν οι αγορές θα αντιδράσουν – αλλά πόσο έντονα και για πόσο χρόνο.
Δείτε επίσης: New York Times: Το Ιράν προετοιμάζεται για αμερικανική επίθεση – Σχέδια διαδοχής και στρατιωτική ετοιμότητα
Διαβάστε περισσότερα Ένα ήπιο αμερικανικό πλήγμα στο Ιράν θα εκτοξεύσει τις τιμές στα Ευρωπαϊκά Χρηματιστήρια Ενέργειας
