Από την «προπαγάνδα» στο Βατικανό: Ο Πρέσβης Αλτούν εκθέτει το αφήγημα Ερντογάν
Μια επιλογή που προκαλεί έντονες συζητήσεις και αποκαλύπτει τις αντιφάσεις του τουρκικού καθεστώτος είναι ο διορισμός του Φαχρετίν Αλτούν στην πρεσβεία της Τουρκίας στο Βατικανό, με πολλούς να μιλούν για μια κίνηση με ισχυρό πολιτικό και συμβολικό φορτίο.
Ο Αλτούν δεν αποτελεί μια τυπική διπλωματική περίπτωση. Υπήρξε για χρόνια ένας από τους στενότερους συνεργάτες του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και βασικός αρχιτέκτονας της επικοινωνιακής στρατηγικής του καθεστώτος, ως επικεφαλής της Διεύθυνσης Επικοινωνίας της τουρκικής προεδρίας από το 2018 έως το 2025.
Από τη θέση αυτή, σύμφωνα με διεθνή μέσα όπως το Reuters, είχε κομβικό ρόλο στη διαμόρφωση του μιντιακού αφηγήματος υπέρ της κυβέρνησης, αλλά και στην επιθετική αντιμετώπιση της αντιπολιτευόμενης ενημέρωσης, που συχνά χαρακτηριζόταν ως «παραπληροφόρηση».
Ωστόσο, η μετακίνησή του στο Βατικανό δεν αντιμετωπίζεται ως μια απλή διπλωματική τοποθέτηση. Αντίθετα, αναδεικνύει –κατά πολλούς αναλυτές– τη διπλή στάση της Άγκυρας στο ζήτημα των λεγόμενων «γκιουλενιστών», ενός όρου που έχει χρησιμοποιηθεί εκτενώς τα τελευταία χρόνια ως εργαλείο πολιτικής στοχοποίησης.
Το όνομα του Φετουλάχ Γκιουλέν και του δικτύου του αποτέλεσε για χρόνια τον βασικό εχθρό του καθεστώτος, ιδιαίτερα μετά τη ρήξη του 2013 και τα γεγονότα του 2016. Ωστόσο, η περίπτωση Αλτούν επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα: εφαρμόζονται τα ίδια κριτήρια για όλους;
Αν και δεν υπάρχουν δημόσια τεκμηριωμένα στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι ο Αλτούν υπήρξε μέλος του δικτύου Γκιουλέν, το παρελθόν του σε ακαδημαϊκούς και ιδεολογικούς χώρους που αργότερα στοχοποιήθηκαν από το ίδιο το καθεστώς, δημιουργεί –τουλάχιστον– ένα πολιτικό παράδοξο.
Η διαδρομή του περιλαμβάνει συμμετοχή στο think tank SETA, παρουσία στο İstanbul Şehir University –ίδρυμα που βρέθηκε στο στόχαστρο της κυβέρνησης– καθώς και έντονη δραστηριότητα σε φιλοκυβερνητικά μέσα όπως τα Sabah και Daily Sabah, αλλά και εμφανίσεις στο κρατικό TRT.
Δεν πρόκειται, δηλαδή, για έναν παραδοσιακό διπλωμάτη, αλλά για έναν «στρατιώτη» του επικοινωνιακού μηχανισμού της εξουσίας, που συνέβαλε ενεργά στη διαμόρφωση του πολιτικού λόγου του ερντογανισμού.
Η υπόθεση γίνεται ακόμη πιο αιχμηρή αν ιδωθεί στο ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο. Ο Ερντογάν, που ξεκίνησε την πολιτική του διαδρομή υπό την επιρροή του Νετζμετίν Ερμπακάν, βρέθηκε για χρόνια σε μια άτυπη σύμπλευση με το δίκτυο Γκιουλέν, πριν η σχέση μετατραπεί σε ανοιχτή σύγκρουση.
Αυτό το παρελθόν καθιστά –σύμφωνα με αναλυτές– ακόμη πιο προβληματική τη σημερινή χρήση του όρου «γκιουλενιστής», που συχνά λειτουργεί ως πολιτικό εργαλείο και όχι ως αντικειμενικός χαρακτηρισμός.
Ο διορισμός του Αλτούν στο Βατικανό, λοιπόν, δεν είναι απλώς μια μετακίνηση. Είναι μια κίνηση που αποτυπώνει τη λειτουργία του ίδιου του συστήματος εξουσίας στην Τουρκία: επιλεκτική μνήμη, διαφορετικά μέτρα και σταθμά και μια διαρκής προσπάθεια ελέγχου της αφήγησης – τόσο στο εσωτερικό όσο και στη διεθνή σκηνή.
Σε τελική ανάλυση, η πορεία του Αλτούν λειτουργεί ως καθρέφτης του ερντογανισμού: ενός συστήματος που δεν διστάζει να επαναπροσδιορίζει φίλους και εχθρούς, ανάλογα με τις ανάγκες της στιγμής.
*Φωτογραφία Χ @Haberpi
