Ο Νετανιάχου έπεισε τον Τραμπ για το χτύπημα στον Χαμενεΐ – Η τηλεφωνική συνομιλία που «έκρινε» την επίθεση στο Ιράν
Λιγότερο από 48 ώρες πριν ξεκινήσει η κοινή αμερικανοϊσραηλινή επίθεση κατά του Ιράν, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε μια κρίσιμη τηλεφωνική επικοινωνία με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με τρεις πηγές με γνώση του περιεχομένου της συνομιλίας, η οποία δεν είχε γίνει γνωστή έως τώρα, ο Ισραηλινός ηγέτης επιχειρηματολόγησε υπέρ της διεξαγωγής μιας σύνθετης επιχείρησης σε μακρινή απόσταση, κάτι που ο Αμερικανός πρόεδρος είχε στο παρελθόν ταχθεί κατά.
Τόσο ο Τραμπ όσο και ο Νετανιάχου γνώριζαν από ενημερώσεις των μυστικών υπηρεσιών νωρίτερα την ίδια εβδομάδα ότι ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, και οι βασικοί του υποτελείς επρόκειτο να συναντηθούν στο συγκρότημά του στην Τεχεράνη. Η συγκυρία τους καθιστούσε ευάλωτους σε ένα «χτύπημα αποκεφαλισμού», ένα πλήγμα κατά της ηγεσίας μιας χώρας που οι Ισραηλινοί χρησιμοποιούν συχνά, αλλά οι Αμερικανοί παραδοσιακά λιγότερο.
Νέα πληροφορία που επικαλείται το Reuters, ωστόσο, άλλαζε τα δεδομένα: η συνάντηση είχε μεταφερθεί για το πρωί του Σαββάτου αντί για το βράδυ της ίδιας ημέρας.
Το επιχείρημα της «τελευταίας ευκαιρίας»
Ο Νετανιάχου, αποφασισμένος να προχωρήσει σε μια επιχείρηση που υποστήριζε για δεκαετίες, υποστήριξε ότι ίσως να μην παρουσιαζόταν ποτέ καλύτερη ευκαιρία για να δολοφονηθεί ο Χαμενεΐ και να εκδικηθούν οι προηγούμενες ιρανικές απόπειρες δολοφονίας εναντίον του Τραμπ, ανέφεραν οι πηγές. Μεταξύ αυτών περιλαμβανόταν και ένα σχέδιο δολοφονίας έναντι αμοιβής που, σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές, είχε οργανωθεί από το Ιράν το 2024, όταν ο Τραμπ ήταν υποψήφιος πρόεδρος.
Το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ έχει κατηγορήσει έναν Πακιστανό ότι επιχείρησε να στρατολογήσει άτομα εντός των ΗΠΑ για το σχέδιο, το οποίο αποσκοπούσε σε αντίποινα για τη δολοφονία του κορυφαίου στρατιωτικού διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης, Κασέμ Σουλεϊμανί, από την Ουάσινγκτον.
Η στιγμή της απόφασης
Όταν πραγματοποιήθηκε η τηλεφωνική συνομιλία, ο Τραμπ είχε ήδη εγκρίνει την ιδέα μιας αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης κατά του Ιράν, αλλά δεν είχε ακόμη αποφασίσει πότε και υπό ποιες συνθήκες θα συμμετείχαν οι ΗΠΑ, σύμφωνα με πηγές που μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας. Οι αμερικανικές δυνάμεις είχαν ενισχύσει την παρουσία τους στην περιοχή για εβδομάδες, με πολλούς στην κυβέρνηση να θεωρούν ότι ήταν θέμα χρόνου η απόφαση. Μία πιθανή ημερομηνία, λίγες ημέρες νωρίτερα, είχε ματαιωθεί λόγω κακών καιρικών συνθηκών.
Το Reuters δεν μπόρεσε να εξακριβώσει πώς επηρέασε το επιχείρημα Νετανιάχου τον Τραμπ, ωστόσο οι τρεις πηγές ανέφεραν ότι η συνομιλία, σε συνδυασμό με τις πληροφορίες που έδειχναν ότι το παράθυρο ευκαιρίας έκλεινε, αποτέλεσε καταλύτη για την τελική απόφαση του προέδρου να διατάξει στις 27 Φεβρουαρίου την έναρξη της «Epic Fury».
«Ο Τραμπ μπορεί να γράψει ιστορία»
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο Νετανιάχου υποστήριξε ότι ο Τραμπ είχε την ευκαιρία να γράψει ιστορία βοηθώντας στην εξουδετέρωση μιας ιρανικής ηγεσίας που επί μακρόν αποτελούσε στόχο μίσους για τη Δύση και για πολλούς Ιρανούς. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός υποστήριξε ότι οι Ιρανοί θα μπορούσαν να βγουν στους δρόμους και να ανατρέψουν το θεοκρατικό σύστημα που κυβερνά τη χώρα από το 1979 και αποτελεί κύρια πηγή παγκόσμιας τρομοκρατίας και αστάθειας.
Οι πρώτες βόμβες έπεσαν το πρωί του Σαββάτου 28 Φεβρουαρίου. Το ίδιο βράδυ, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι ο Χαμενεΐ είναι νεκρός.
Η απάντηση Λευκού Οίκου και η αντίδραση Νετανιάχου
Σε απάντηση σχετικού ερωτήματος, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άνα Κέλι, δεν σχολίασε άμεσα την επικοινωνία Τραμπ-Νετανιάχου, αλλά ανέφερε ότι η στρατιωτική επιχείρηση σχεδιάστηκε για να «καταστρέψει το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων και την παραγωγική ικανότητα του ιρανικού καθεστώτος, να εξαφανίσει το ναυτικό του, να τερματίσει τη δυνατότητά του να εξοπλίζει δορυφορικές οργανώσεις και να εγγυηθεί ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο».
Ούτε το γραφείο του Νετανιάχου ούτε ο εκπρόσωπος του Ιράν στον ΟΗΕ απάντησαν σε αιτήματα για σχολιασμό. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, σε συνέντευξη Τύπου την Πέμπτη, απέρριψε ως «fake news» τους ισχυρισμούς ότι «το Ισραήλ κάπως παρέσυρε τις ΗΠΑ σε σύγκρουση με το Ιράν». «Πιστεύει κανείς πραγματικά ότι κάποιος μπορεί να πει στον πρόεδρο Τραμπ τι να κάνει; Ελάτε τώρα», δήλωσε.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει δημοσίως ότι η απόφαση για την επίθεση ήταν αποκλειστικά δική του.
Η επιρροή Νετανιάχου και το κίνητρο της εκδίκησης
Το ρεπορτάζ, με πληροφορίες από αξιωματούχους και πρόσωπα κοντά στους δύο ηγέτες που μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, δεν υποδηλώνει ότι ο Νετανιάχου εξανάγκασε τον Τραμπ σε πόλεμο. Δείχνει ωστόσο ότι ο Ισραηλινός ηγέτης υπήρξε αποτελεσματικός υποστηρικτής της επιχείρησης και ότι η επιχειρηματολογία του, συμπεριλαμβανομένης της ευκαιρίας να δολοφονηθεί ένας Ιρανός ηγέτης που φέρεται να είχε εποπτεύσει απόπειρες κατά της ζωής του Τραμπ, άσκησε πειθώ στον Αμερικανό πρόεδρο.
Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, στις αρχές Μαρτίου, άφησε να εννοηθεί ότι η εκδίκηση ήταν τουλάχιστον ένα από τα κίνητρα της επιχείρησης, λέγοντας σε δημοσιογράφους: «Το Ιράν προσπάθησε να σκοτώσει τον πρόεδρο Τραμπ και ο πρόεδρος Τραμπ είχε τον τελευταίο γέλιο».
Η πορεία προς την κλιμάκωση
Ο Τραμπ είχε στηρίξει την προεκλογική του εκστρατεία του 2024 στην πολιτική «Αμερική Πρώτα» της πρώτης του θητείας και είχε δηλώσει δημόσια ότι επιθυμούσε να αποφύγει τον πόλεμο με το Ιράν, προτιμώντας τον διπλωματικό δρόμο. Ωστόσο, σύμφωνα με τρεις πηγές με γνώση των συζητήσεων στον Λευκό Οίκο, καθώς οι συνομιλίες για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα απέτυχαν την περασμένη άνοιξη, ο Τραμπ άρχισε να εξετάζει το ενδεχόμενο πλήγματος.
Μια πρώτη επίθεση είχε σημειωθεί τον Ιούνιο, όταν το Ισραήλ βομβάρδισε πυρηνικές εγκαταστάσεις και πυραυλικές θέσεις του Ιράν, σκοτώνοντας αρκετούς Ιρανούς ηγέτες. Αμερικανικές δυνάμεις συμμετείχαν αργότερα στην επιχείρηση και όταν η κοινή επιχείρηση ολοκληρώθηκε μετά από 12 ημέρες, ο Τραμπ είχε πανηγυρίσει δημόσια, λέγοντας ότι οι ΗΠΑ «εξαφάνισαν» τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.
Μήνες αργότερα, ωστόσο, ξεκίνησαν εκ νέου συνομιλίες ΗΠΑ-Ισραήλ για μια δεύτερη αεροπορική επίθεση, με στόχο πλήγματα σε επιπλέον πυραυλικές θέσεις και την αποτροπή της απόκτησης πυρηνικής ικανότητας από το Ιράν.
Το όραμα για αλλαγή καθεστώτος και τα αντίθετα πορίσματα της CIA
Οι Ισραηλινοί επιθυμούσαν επίσης τη δολοφονία του Χαμενεΐ, ενός μακροχρόνιου και πικρού γεωπολιτικού αντιπάλου που είχε επανειλημμένα εκτοξεύσει πυραύλους εναντίον του Ισραήλ και υποστήριζε ένοπλες δορυφορικές οργανώσεις γύρω από τη χώρα, συμπεριλαμβανομένης της Χαμάς και της Χεζμπολάχ.
Η πιθανότητα αλλαγής καθεστώτος ήταν ένα από τα επιχειρήματα του Νετανιάχου στην τηλεφωνική συνομιλία λίγο πριν ο Τραμπ δώσει τις τελικές εντολές για την επίθεση, ανέφεραν οι πηγές. Αυτή η άποψη, ωστόσο, δεν συμμεριζόταν η CIA, η οποία είχε εκτιμήσει τις εβδομάδες πριν από την επίθεση ότι αν ο Χαμενεΐ δολοφονούνταν, θα αντικαθίστατο πιθανότατα από έναν εσωτερικό σκληροπυρηνικό, όπως είχε μεταδώσει νωρίτερα το Reuters.
Ο απόηχος και οι επιπτώσεις
Οι επιθέσεις έχουν προκαλέσει αντεπιθέσεις του Ιράν εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών στόχων, τον θάνατο περισσότερων από 2.300 Ιρανών πολιτών και τουλάχιστον 13 Αμερικανών στρατιωτικών, πλήγματα σε συμμάχους των ΗΠΑ στον Κόλπο, το κλείσιμο μίας από τις πιο ζωτικής σημασίας ναυτιλιακές οδούς και μια ιστορική άνοδο των τιμών του πετρελαίου που γίνεται ήδη αισθητή στους καταναλωτές στις ΗΠΑ και πέραν αυτών.
Ο Τραμπ επανειλημμένα κάλεσε σε εξέγερση μετά τη δολοφονία του Χαμενεΐ. Τέσσερις εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου, με την περιοχή να έχει βυθιστεί σε συγκρούσεις, οι Φρουροί της Επανάστασης εξακολουθούν να περιπολούν στους δρόμους της χώρας. Εκατομμύρια Ιρανοί παραμένουν στα σπίτια τους.
Ο γιος του Χαμενεΐ, Μοτζτάμπα, ο οποίος θεωρείται ακόμη πιο σκληρά αντι-αμερικανός από τον πατέρα του, έχει ονομαστεί νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν.
